Mobilny punkt łączności dla PSP i OSP – przemiennik, maszt i antena

Pożar lasu, powódź, wielogodzinna akcja w terenie bez zasięgu sieci stałej: w każdej z tych sytuacji pierwszym problemem bywa łączność. Radiotelefony noszone mają ograniczony zasięg, a teren i zabudowa szybko go skracają. Rozwiązaniem jest mobilny punkt łączności, czyli przenośny przemiennik postawiony wysoko, na maszcie, z dobrze dobraną anteną. Poniżej wyjaśniamy, z czego się składa taki zestaw, dlaczego najważniejsza jest wysokość anteny i jak skompletować go tak, żeby działał od pierwszego uruchomienia.

Trzy elementy, które decydują o zasięgu

Mobilny punkt łączności to w praktyce trzy urządzenia, które muszą do siebie pasować:

  • Przemiennik, który odbiera sygnał z radiotelefonu i natychmiast nadaje go dalej z większą mocą i z lepszej pozycji.
  • Maszt, który wynosi antenę ponad przeszkody: dachy samochodów, krzaki, nierówności terenu.
  • Antena, zestrojona dokładnie na kanały, na których pracuje przemiennik.

Najsłabsze ogniwo ogranicza cały zestaw. Mocny przemiennik z anteną przy ziemi da mniejszy zasięg niż słabszy przemiennik z anteną na wysokości kilku metrów. Z kolei antena niezestrojona na właściwe częstotliwości zmarnuje część mocy i może przegrzewać stopień mocy nadajnika.

Przemiennik: Hytera HR655

Hytera HR655 – przenośny przemiennik DMR do mobilnego punktu łączności PSP i OSP

Hytera HR655 to kompaktowy przemiennik DMR i analogowy o masie ok. 2 kg, zaprojektowany do szybkiego rozstawienia tam, gdzie nie ma stałej infrastruktury. Wersja Low Power 10 W ma szczelność IP67 i odporność według MIL-STD-810G, więc nadaje się do pracy w terenie. Wersja High Power 25 W (IP54) daje większą moc, ale jest przeznaczona raczej do pracy pod dachem lub w osłoniętym miejscu.

Przemiennik może być zasilany z sieci 230 V albo z akumulatora Hytera BL9915 (12,5 Ah), który pozwala na pracę do ok. 9 godzin (przy mocy 10 W, czas zależy od obciążenia kanału). Do transportu i pracy w terenie służy plecak Hytera NCN035, a przy pracy stacjonarnej w remizie przemiennik razem z zasilaczem można zamknąć w obudowie biurkowej Samlex HR655.

Przemiennik nadaje i odbiera jednocześnie, więc pracując na jednej antenie potrzebuje dupleksera, czyli filtru, który rozdziela tor nadawczy i odbiorczy. Do HR655 przeznaczony jest filtr dupleksowy Hytera MC-160 / MC-450, montowany wewnątrz przemiennika. Bez niego potrzebne są dwie anteny w odpowiedniej odległości od siebie, co w warunkach polowych jest dużo mniej wygodne.

Dlaczego wysokość anteny jest najważniejsza

Fale VHF rozchodzą się praktycznie w linii prostej. Zasięg łączności ogranicza więc w dużej mierze horyzont radiowy, czyli to, jak daleko „widzą się” nawzajem anteny dwóch urządzeń. W przybliżeniu można go policzyć ze wzoru:

d ≈ 4,12 × (√h₁ + √h₂), gdzie d to odległość w km, a h₁ i h₂ to wysokości anten w metrach.

Dla radiotelefonu noszonego w ręku (ok. 1,5 m) i przemiennika z anteną na wysokości 1,5 m teoretyczny horyzont wynosi ok. 10 km. Gdy ta sama antena przemiennika trafi na wysokość 6 m, horyzont rośnie do ok. 15 km, a przy łączności między dwoma punktami z antenami na masztach różnica jest jeszcze większa. Teren, las i zabudowa skracają te wartości, ale zasada pozostaje ta sama: każdy metr w górę daje więcej niż dodatkowe waty mocy.

Maszt: wysoko, szybko i bez mocowania do budynku

Mobilny maszt antenowy 6 m – samonośny maszt teleskopowy do anteny przemiennika

Mobilny maszt antenowy 6 m to samonośna, teleskopowa konstrukcja, która wynosi antenę na wysokość do 6 metrów. Nie wymaga mocowania do budynku ani drzewa. Stabilność zapewniają:

  • płyta najazdowa, którą dociska się kołem samochodu;
  • stopa wahliwa z regulacją, pozwalająca wypoziomować maszt na nierównym terenie;
  • linki odciągowe ze szpilkami do kotwienia w miękkim gruncie.

Złożony maszt ma 140 cm długości i mieści się w każdym samochodzie operacyjnym. Udźwig ok. 10 kg wystarcza z zapasem na antenę bazową VHF, a nawet dodatkowo na antenę internetu satelitarnego, np. Starlink. Ten sam maszt sprawdzi się też z mobilną stacją bazową w walizce Hytera MSB785 z radiotelefonem HM785.

Antena: Scan Antenna BASE001-X, zestrojona pod kanały straży

Antena bazowa VHF Scan Antenna BASE001-X zestrojona na kanały RSR PSP, 149–166 MHz

Antena to element, o którym najłatwiej zapomnieć, a od niego zależy, czy moc przemiennika w ogóle trafi w eter. Większość katalogowych anten bazowych VHF jest strojona na pasmo ok. 154–174 MHz. Tymczasem kanały wykorzystywane przez mobilne przemienniki PSP leżą niżej, w okolicy 149 MHz, czyli na samej granicy albo poza pasmem takich anten.

Scan Antenna BASE001-X jest zestrojona fabrycznie na pasmo 149–166 MHz, obejmujące kanały RSR mobilnych przemienników PSP (BF171 i B077G). W całym tym zakresie SWR nie przekracza 1,5:1, a w środku pasma jest bliski 1,0. To dipol ½λ o dookólnej charakterystyce, więc zasięg rozkłada się równo wokół masztu, bez martwych kierunków.

  • moc wejściowa do 150 W, czyli z dużym zapasem dla HR655 w wersji 10 W i 25 W;
  • szczelność IP66, praca od -55°C do +70°C, odporność na wiatr do 55 m/s;
  • nie wymaga przeciwwagi, więc działa poprawnie na szczycie wolnostojącego masztu;
  • uchwyt do masztu jest zamontowany na głowicy anteny: wystarczy go przykręcić;
  • złącze N-żeńskie oraz ochrona antystatyczna przez zwarcie do uziemienia.

Przewód antenowy: nie oszczędzaj na ostatnich metrach

Między przemiennikiem u podstawy masztu a anteną na szczycie potrzeba zwykle 8–10 m przewodu. Przy 150 MHz cienki przewód typu RG-58 traci na takim odcinku ok. 2 dB, czyli niemal 40% mocy w obie strony: przy nadawaniu i przy odbiorze. Przewód niskostratny, np. typu H-155, zmniejsza te straty mniej więcej o połowę. Złącza muszą pasować z obu stron: N-męskie po stronie anteny i właściwe dla gniazda przemiennika. Długość i typ przewodu dobieramy do konkretnej konfiguracji przy zamówieniu.

Jak rozstawić punkt łączności krok po kroku

  1. Wybierz miejsce możliwie wysoko i z dala od wysokich przeszkód: wzniesienie, polana, parking przy skraju lasu.
  2. Ustaw płytę najazdową masztu pod kołem samochodu i wypoziomuj stopę.
  3. Przykręć antenę BASE001-X do szczytu masztu i podłącz przewód antenowy.
  4. Rozsuń maszt na wymaganą wysokość i zabezpiecz go linkami odciągowymi.
  5. Podłącz przewód do przemiennika HR655 z duplekserem i zasilanie: sieć 230 V, akumulator BL9915 albo instalację pojazdu.
  6. Sprawdź łączność radiotelefonem z odległości kilkuset metrów, a potem z miejsca działań.

Licencje i programowanie

Sama antena i maszt nie wymagają pozwolenia, ale przemiennik i radiotelefony pracują na częstotliwościach objętych pozwoleniem radiowym. Jednostki PSP i OSP korzystają z kanałów przydzielonych zgodnie z zasadami organizacji łączności radiowej w PSP (Rozkaz nr 8 Komendanta Głównego PSP), a programowanie musi odpowiadać schematowi kanałów przyjętemu w danym województwie. Przed wysyłką pomagamy ustalić konfigurację, więc sprzęt jest gotowy do pracy od razu po rozpakowaniu. Więcej o doborze radiotelefonów piszemy w poradniku Jaki radiotelefon dla OSP i straży pożarnej.

Kompletny zestaw z jednego miejsca

W AEGIS Systems skompletujesz cały mobilny punkt łączności: przemiennik Hytera HR655 z filtrem dupleksowym, akumulator i plecak, maszt 6 m, antenę Scan Antenna BASE001-X oraz przewód dopasowany do Twojej konfiguracji. Jesteśmy autoryzowanym partnerem Hytera, doradzamy przy przygotowaniu specyfikacji do wniosków dotacyjnych i obsługujemy zarówno pojedyncze jednostki OSP, jak i zamówienia komend. Napisz lub zadzwoń, a przygotujemy wycenę całego zestawu.